‘Dat kan een kind ook!’ Anna uit een Noord-Groningse plusklas is niet de eerste die dit zegt over een schilderij van Appel. De plusklas denkt na over kunst. Wanneer is iets kunst? Om hier iets zinnigs over te kunnen zeggen, schuiven ze heen en weer met prints van kunstwerken. Ze moeten in groepjes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt naar minst echt lijkend. De tweede opdracht is het op volgorde leggen van meest fantasierijk naar minst fantasierijk. Hoewel er wat variaties zijn, liggen de prints nu omgekeerd aan de volgorde van de eerste opdracht. Echt en fantasie lijken tegengesteld.
Als ze de schilderijen op volgorde moeten leggen van knapst om te maken naar minst knap, bungelt Appel met zijn ondergaande zon in elk groepje jammerlijk onderaan. ‘Ik zou er geen vijf euro voor geven,’ zegt Jan, die altijd geïnteresseerd is in de commerciële kant van het leven. Anna vindt dus dat een kind het ook kan maken. Maar waarom hangen er dan geen kindertekeningen in een museum?
‘Kinderen tekenen meestal wat in ze opkomt. Er moet wel een idee achter een schilderij zitten,’ vindt Anna.
‘Ja, maar zo’n portret van Rembrandt is gewoon in opdracht gemaakt,’ merkt Damian terecht op, ‘dus daar zit ook geen gedachte achter.’
Achter het kunstwerk ‘Orville de kat’ zit wel een gedachte. Orville is een opgezette kat met een propeller op zijn rug die op afstand bestuurbaar is en dus echt kan vliegen. Volgens de kunstenaar hield Orville van vogels en daarom is het leuk dat hij nu kan vliegen. Het kunstwerk is trouwens 100.000 euro waard.
‘Whow,’ roept Jan, ‘dan ga ik dat ook maken.’
‘Zou jij er dan ook 100.000 euro voor krijgen?’
‘Nee.’ Jan kijkt teleurgesteld. ‘Want dan ben ik niet de eerste.’
Hoe zit het dan met een uitvinding? Dan ben je ook de eerste. Wat is het verschil dan?
Dries legt het uit: ‘Een paperclip is een uitvinding maar als je een miniatuurschoolgebouw maakt van alleen maar paperclips dan is het kunst. Mensen willen het dan zien.’
‘Een uitvinding is iets nieuws en is ook nuttig. Kunst is mooi en bijzonder,’ aldus Jente.
Is kunst niet nuttig dan?
‘Jawel,’ vindt Dries, ‘want je kunt er mensen mee inspireren. ‘Als je bijvoorbeeld heel depressief bent en je ziet een heel mooi, vrolijk schilderij met bloemetjes en lammetjes dan kan dat wel je gedachten veranderen. Op dat moment kun je even blij zijn. Dat is wel nuttig.’
Maar als kunst ook nuttig is, dan is er geen verschil met een uitvinding.
‘Kunst is origineel,’ denkt Jan. ‘Daarom is het veel waard.’
‘Ja, omdat er een gedachte achter zit,’ herhaalt Anna haar eerdere inzicht.
Ik hou Appel omhoog en leg uit waarom hij zo kinderlijk schilderde. Jan kijkt verrast. ‘Dan kan een kind het toch niet zomaar maken.’ Hij pakt de print van het schilderij uit mijn hand en kijkt er nu met veel belangstelling naar. ‘Hoeveel is het waard eigenlijk?’
